Ο καφές, έχει την ιδιότητα να ασκεί επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Αυτό συμβαίνει κυρίως διότι περιέχει ένα αλκαλοειδές που δρα ως τονωτικό, τη γνωστή σε όλους καφεΐνη.
Η καφεΐνη προκαλεί αγγειοσυστολή στον ανθρώπινο εγκέφαλο, και διαστολή στα περιφερειακά αγγεία. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που χρησιμοποιείται σε αρκετά φάρμακα για την ημικρανία.
Σε λογικές ποσότητες, ανάλογα πάντοτε με το νευρικό σύστημα και την ιδιοσυγκρασία του κάθε ατόμου, ο καφέςπροκαλεί εγρήγορση και βελτιώνει ως ένα βαθμό τις πνευματικές ικανότητες.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που έχει επικρατήσει στους χώρους εργασίας και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Σε μεγάλες ποσότητες, ανάλογα πάντα με το κάθε άτομο, μπορεί να προκαλέσει άγχος, νευρικότητα, ή και αϋπνία. Τέλος, έρευνες έχουν δείξει ότι ο καφές σε υπερβολικές ποσότητες (>5 γραμμαρίων καφεΐνης), μπορεί να προκαλέσει ένα είδος δηλητηρίασης, η οποία είναι γνωστή με την ονομασία “καφεϊνισμός”.
